Asset Publisher Asset Publisher

Pomniki przyrody

W granicach Nadleśnictwa Giżycko znajdują się zewidencjonowane pomniki przyrody. Pomniki przyrody to forma indywidualnej ochrony przyrody. Zalicza się do nich pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. Na omawianym obszarze dominującą formą ochrony pomnikowej są pojedyncze drzewa. Przy wyborze drzew, decydujący może być wyróżniający je ich sędziwy wiek, niezwykły kształt piękno pokroju lub wielkość. Orientacyjny obwód pnia (na wysokości pierśnicy) dla rodzimych gatunków drzew i krzewów uznawanych za pomniki ze względu na swoje rozmiary jest różny dla poszczególnych gatunków i wynosi:

  • dąb szypułkowy, topola biała, topola czarna - 380 cm,
  • buk zwyczajny, dąb bezszypułkowy, jodła pospolita, lipa drobnolistna, lipa szerokolistna, modrzew europejski, modrzew polski, sosna zwyczajna, świerk pospolity, wierzba biała, wierzba krucha -314 cm,
  • jawor, jesion wyniosły - 250 cm,
  • brzoza brodawkowata, brzoza omszona, klon zwyczajny, osika, wiąz górski, wiąz pospolity, wiąz szypułkowy - 220 cm,
  • grab zwyczajny - 190 cm,
  • grusza pospolita, jarzębina pospolita, klon polny -160 cm,
  • czeremcha zwyczajna, czereśnia, głóg, jabłoń dzika, leszczyna, szakłak pospolity - 94 cm.

Sosna czarna (Pinus nigra Arn.) w leśnictwie Wydminy, oddział 140b. Fot. Krzysztof Sawicki.

O objęciu ochroną może również zdecydować występowanie drzewa na granicy lub poza granicą naturalnego zasięgu danego gatunku. Ochronie podlegają również dzieła sztuki ogrodniczej (parki) oraz elementy mające znaczenie dla piękna krajobrazu (np. aleje).
Wybrane wymiary drzew będących pomnikami przyrody na terenie Nadleśnictwa Giżycko:

 dąb szypułkowy  „Wojciech"  wiek 650 lat, obwód 616 cm
 dąb szypułkowy „Wyniosły"   wiek 450 lat, obwód 445 cm
 dąb szypułkowy „Dowejko"    wiek 490 lat, obwód 445 cm
 dąb szypułkowy „Domejko"     wiek 490 lat, obwód 440 cm
 dąb szypułkowy „Morsztyn"    wiek 330 lat, obwód 470 cm 


Fot. Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) Wojciech 650 lat.
W powiecie giżyckim znajduje się duża ilość wielkich głazów narzutowych. Zachowały się tutaj liczne potężne okazy, które obecnie podlegają ochronie jako pomniki przyrody. Głazy te pochodzą z epoki lodowej. Stanowią one świadectwo potężnej siły lodolądu, który ciągnął za sobą na przestrzeni setek kilometrów wielkie odłamki skał. W niektórych okolicach zwłaszcza przy wzgórzach moren czołowych, występują wielkie skupiska głazów narzutowych, zwane głazowiskami. Najciekawsze głazowisko, składające się z tysiąca głazów, znajduje się koło byłego PGR-u Fuleda nad jeziorem Dobskim. W chwili obecnej jest częścią rezerwatu „Jezioro Dobskie".   

Oprócz wymienionych wyżej drzew, ochroną pomnikową objęte zostały głazy narzutowe leżące na terenie lasów nadleśnictwa, wybrane pomiary kilku z nich:

 głaz narzutowy o obwodzie 1310 cm   wysokości 180 cm
 głaz narzutowy o obwodzie   925 cm  wysokości 160 cm
 głaz narzutowy o obwodzie 1050 cm  wysokości 180 cm



Fot. Głaz narzutowy w leśnictwie Krzyżany, oddział 788h.

W zasięgu terytorialnym nadleśnictwa występuje 55 pomników przyrody, w tym:

44 pomniki przyrody ożywionej:

  • 34 pojedyncze drzewa,
  • 8 grup drzew,
  • 2 aleje.

9 pomników przyrody nieożywionej (głazy narzutowe):

  • 8 pojedynczych głazów,
  • 1 głazowisko.

W formie pomników przyrody chronione są następujące gatunki drzew:

Brzoza brodawkowata – 1 szt., Dąb czerwony – 1 szt., Dąb szypułkowy 27 szt., Jałowiec pospolity 1 szt., Jarząb szwedzki – 10 szt., Jesion wyniosły – 11 szt., Klon zwyczajny – 3 szt., Lipa drobnolistna 12 szt., Modrzew europejski – 4 szt., Sosna czarna – 2 szt., Sosna pospolita – 1 szt., Świerk pospolity – 1 szt., Wiąż pospolity – 1 szt., Wierzba biała – 1 szt., Żywotnik olbrzymi – 1 szt.

Łącznie na omawianym terenie występuje 79 szt. drzew uznanych za pomniki przyrody, reprezentujące 16 gatunków.

Wykaz pomników przyrody powołanych na gruncie nadleśnictwa:

 Lp.  Nr rej.  Podstawa prawna   Miejscowość   Rodzaj   Obwód/Wys. 
1 108 Orzeczenie Prezydium WRN w Olsztynie nr Lb-156/56 z 26.06.1956 r. Gajewo

Dąb szypułkowy "Wojciech"

Dąb szypułkowy "Wyniosły"

6,16/20

4,45/22

2 109 Decyzja Prezydium WRN w Olsztynie nr 344/68 z 26.06.1968 r. Gajewo

Dąb szypułkowy "Dowejko"

Dąb szypułkowy "Domejko"

4,45/30

4,40/30

3  1236  Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Gajewo

Modrzew europejski "Franciszek"

Modrzew europejski "Bolesław"

3,13/38

3,05/35

4 1237 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Gajewo Dąb szypułkowy "Wilhelm" 4,2/25
5 1238 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Wydminy

Sosna czarna

Sosna czarna

Sosna pospolita

1,85/22

1,88/26

2,25/25

6   Dz.U. Woj. Warm-Maz. z dnia 26.10.2011 r. nr 177 poz. 2651. Wydminy Grab pospolity  
7 146 Orzecz. Prez. WRN w Olsztynie RLB-16/5/52 z 29.12.1952 r. Franciszkowo Głaz narzutowy 13,1/1,8
8 147 Dec. Prez. WRN w Olsztynie R XII-281/61 z 27.11.1961 r. Franciszkowo Głaz narzutowy 9,25/1,47
9 1247 Rozp. Nr. 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Rząśniki Wiąż pospolity 2,7/30
10 1248 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Rząśniki Jesion wyniosły 2,5/27
11 1250 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Rząśniki Jarząb szwedzki aleja 10 drzew 1,90-2,70/23-27
12 370 Rozp. Nr 6/93 Woj. Suw. z 18.01.1993 r. Pianki Dąb szypułkowy 3,93/26
13 395 Rozp. Nr 44/94 Woj. Suw. z 28.04.1994 r. Pianki Dąb szypułkowy 3,98/24
14 1249 Rozp. Nr 19/04 woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Pianki Świerk pospolity 2,8/33
15 1253 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Pianki Lipa drobnolistna - 6 drzew 2,90-3,70/23-27
16 1255 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Pianki

Dąb szypułkowy

Dąb szypułkowy

Dąb szypułkowy

Dąb szypułkowy

4,1/25

4,2/30

4,4/22

4,7/24

17 1256 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Pianki

Jesion wyniosły

Jesion wyniosły

Jesion wyniosły

Jesion wyniosły

Jesion wyniosły

Jesion wyniosły

2,35/27

2,45/26

2,4/27

2,85/27

2,45/26

2,7/27

18 1252 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Góra Dąb szypułkowy 3,3/22
19 111 Dec. Praz. WRN w Olsztynie nr 356/73 z 15.11.1973 r. Rudówka Dąb szypułkowy "Morsztyn" 4,7/27
20 1240 Rozp. Nr. 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Rudówka Żywotnik olbrzymi 1,42/24
21 150 Dec. WRN w Olsztynie Krzyżany Głaz narzutowy 10,5/1,8
22 997 Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. Kamionki Głaz narzutowy granit 7,6/2,5
23 149 Dec. Prez. WRN w Olsztynie Nr 331/68 z 26.06.1968 r. Kamionki Wierzba 4,2/28
24 992 Dz.Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. Kamionki Głaz narzutowy granit 14,6/2,3
25 993 Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. Kamionki Głaz narzutowy granit 12,3/1,5
26 994 Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. Kamionki Głaz narzutowy granit 8/0,6
27 995 Dz. Urz. Woj. Warm-Maz. Nr 152 poz. 2513, 2001 r. Kamionki Głaz narzutowy granit 8,2/1,1
28 1241 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Dąb szypułkowy 6,35/33
29 1242 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Dąb szypułkowy 5,5/26
30 1243 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Lipa drobnolistna 5,5/23
31 1244 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Dąb szypułkowy 4,6/25
32 1245 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Dąb szypułkowy 4,7/20
33 1246 Rozp. Nr 19/04 Woj. Warm-Maz. z 24.09.2004 r. Kamionki Jesion wyniosły 3,8/28